قران کریم:
۞در میان مؤمنان مردانی هستند که بر سر عهدی که با خدا بستند صادقانه ایستاده‌اند؛ ۞
Friday, 21 January , 2022
امروز : جمعه, ۱ بهمن , ۱۴۰۰ - 18 جماد ثاني 1443
  پرینتخانه » کشکول تاریخ انتشار : 31 ژانویه 2019 - 23:57 |

تعریف عبادت

تعریف عبادت تعریف عبادت ‏به صورت منطقی که جامع افراد و مانع اغیار باشد، امکان‏پذیر خواهد بود. لذا عبادت را می‏توان به یکی از سه صورت ذیل تعریف نمود: تعریف اول: عبادت؛ خضوع و کُرنشی است که از اعتقاد به الوهیت معبود سرچشمه گرفته باشد. چنانچه گفتار یا رفتاری ناشی از این اعتقاد نباشد، عبادت […]

تعریف عبادت

تعریف عبادت

تعریف عبادت ‏به صورت منطقی که جامع افراد و مانع اغیار باشد، امکان‏پذیر خواهد بود. لذا عبادت را می‏توان به یکی از سه صورت ذیل تعریف نمود:

تعریف اول: عبادت؛ خضوع و کُرنشی است که از اعتقاد به الوهیت معبود سرچشمه گرفته باشد. چنانچه گفتار یا رفتاری ناشی از این اعتقاد نباشد، عبادت محسوب نمی شود.

توجه به این نکته لازم است که منظور از «الوهیت» معنای رایج آن که پرستش شدن یا معبودیت است نمی‏باشد، بلکه مراد از آن، اعتقاد به اله، خالق و مدبر بودن موجودی است که زمام امور هستی یا بخشی از آن را در اختیار دارد. تفاوت لفظ «اِله» با لفظ «اَللّه» در کلی بودن اله و عَلَم بودن لفظ جلاله اللّه است.

مؤید این معنای از عبادت (خضوع ناشی از اعتقاد به الوهیت معبود) آیاتی است که به عبادت خداوند امر کرده و از عبادت غیر او نهی می‏نماید، به‏این دلیل که هیچ آلهه‏ای غیر خداوند وجود ندارد.

«یا قَوْمِ اعْبُدُواللّهَ مالَکُمْ اِلهٌ غَیْرُهُ».[۱] .

«ای قوم من! [تنها] خداوند یگانه را پرستش کنید که معبودی جز او برای شما نیست».

بدین معنا که، «اله» موجودی سزاوار پرستش است و تنها خداوند «اله حقیقی» است. با این حال شما چگونه موجودی را که اله حقیقی و واقعی نیست ‏و اله ادعایی و دروغین است می‏پرستید؟ و چرا از عبادت خداوندی که اله واقعی است و تنها معبودِ سزاوار پرستش است، سرباز می‏زنید؟

آیه فوق یا مضمون آن، در بسیاری از آیات قرآن مجید تکرار شده است.[۲] .

این آیات می‏رسانند که عبادت، خضوع و کُرنشی است که از اعتقاد به‏ الوهیت معبود جوشیده باشد. در این آیات به روشنی ملاحظه می‏کنیم که قرآن، مشرکین را به دلیل پرستش غیر خداوند سرزنش می‏کند، چرا که این معبودها آلهه واقعی نیستند و عبادت، از شئون الوهیت و آلهه واقعی است. صفت الوهیت تنها سزاوار خداوند سبحان است و به همین دلیل تنها عبادت او واجب و لازم‏ است.

تعریف دوم: عبادت؛ خضوع و کرنش در مقابل موجودی است که او را«ربّ» می‏دانیم و شأنی از شئون وجود و زندگی خود را، در دنیا و آخرت در اختیار او می‏شماریم، حال چه در امور مادی مانند عزت و پیروزی در دنیا باشد و چه در امور معنوی مانند آمرزش گناهان.

«ربّ» کسی است که زمام امور مربوب را در کف دارد و عهده دار تدبیر و تربیت اوست. بنابراین، عبادت معبود به دلیل ربوبیّت او صورت می گیرد.

گواه این تعریف، آیاتی است که دلیل منحصر بودن عبادت به خداوند را، یگانه ربّ بودن او می‏داند مانند:

۱٫«وَ قالَ المَسِیحُ یا بَنِی اِسْرائِیلَ اعْبُدُوا اللّهَ رَبِّی وَ رَبّکُمْ».[۳] .

«مسیح گفت: ای بنی اسرائیل خداوند یگانه را که پروردگار من و شما است ‏پرستش کنید».

۲٫«إنّ هذِهِ أُمّتُکُمْ أُمّهً واحِدَهً وَ أنَا رَبّکُمْ فَاعَبُدُونِ».[۴] .

«این [پیامبران بزرگ و پیروانشان] همه امت واحدی بودند و من پروردگار شما هستم، پس مرا پرستش کنید».

۳٫«إنَّ اللّهَ رَبِّی وَ رَبّکُمْ فَاعْبُدُوه هذا صِراطٌ مُسْتَقِیمٌ».[۵] .

«خداوند پروردگار من و پروردگار شماست. او را بپرستید. [نه من و نه چیز دیگر را] این است راه راست».

آیات دیگری نیز به همین مضمون وجود دارد مانند: آیه ۴۳ سوره یونس، ۹۹ سوره حجر، ۶۵ و ۳۶ سوره مریم و ۶۴ سوره زخرف که بهترین دلیل بر این معنای عبادت، آیات‏ مذکور است.

تعریف سوم: عبادت، خضوع و کرنش در برابر کسی است که او را اله‏ عالم یا موجودی که امور هستی به او تفویض شده است می‏دانیم، حال چه امور تکوینی مانند خلق، رزق، زنده کردن و میراندن به او تفویض شده باشد و چه امور تشریعی مانند قانونگذاری، شفاعت و مغفرت.

انسان موحّد معتقد است؛ کلیّه امور تکوینی و تشریعی به دست خداوند است و هیچیک از این امور به مخلوقات او تفویض نشده، و به‏ همین دلیل خداوند را می‏پرستد.

اما انسان مشرک معتقد است؛ گرچه آلهه و رب‏ها مخلوق حقند، اما برخی یا تمام امور تکوینی و تشریعی، به آنها تفویض‏ شده است و بر اساس همین اعتقاد از ستاره‏ها و بت‏ها طلب باران، شفاعت، یاری رساندن و پیروزی در جنگ می‏کند، چرا که این امور را تفویض شده به آنها می‏پندارد.

با توجه به تعاریف سه‏گانه مذکور، تفاوت اساسی توحید و شرک در عبادت آشکار می‏شود.

هر خضوعی که ناشی از اعتقاد به الوهیت یا ربوبیّت و یا تفویض کاری به موجود مورد خضوع باشد، عبادت شمرده می‏شود. حال چه این اعتقاد، بر حق و صحیح باشد (اگر خداوند معبود باشد) و چه اعتقادی باطل وناصواب (اگر بت‏ها و غیر خداوند معبود باشند). در هر دو صورت، خضوع او برگرفته از اعتقاد به الوهیت یا ربوبیّت یا تفویض است و چنین خضوعی‏ عبادت آن موجود محسوب می‏شود.

اما اگر خضوع انسان، بدون این اندیشه و اعتقاد باشد، این خضوع عبادت نیست، بلکه تعظیم و بزرگداشت شمرده می‏شود، و نه انسان خاضع مشرک ‏است و نه عمل او شرک‏آمیز. اما این تعظیم و احترام غیر عبادی، گاهی جایز و حلال است مانند تعظیم انبیاء، اولیای الهی، معلمان و مربیان؛ و گاهی حرام وغیر مجاز است مانند سجده کردن در مقابل انبیاء و اولیای الهی. اما حرمت این کار، به دلیل عبادت بودن آن نیست، بلکه به دلیل ممنوعیت سجده کردن در برابر غیر خداوند است و اینکه غیر او، سزاوار سجده نیست.

حال که تفاوت بین تعظیم و عبادت روشن شد به این نتیجه می‏رسیم که‏اعمالی مانند بوسیدن قرآن مجید، ضریح انبیاء و چیزهایی که به گونه‏ای به آنها مربوطند، در صورتی که همراه با اعتقاد به الوهیت و ربوبیّت یا تفویض نباشد، عبادت آنها محسوب نمی‏شود.

اکنون پس از روشن شدن ماهیت و ملاک عبادت، به بحث و بررسی پیرامون موضوعات خاصی می‏پردازیم که گاهی گمان می‏رود این اعمال شرک یا عبادت ‏غیر خداوند است.

[۱] اعراف / ۵۹٫

[۲] خوانندگان گرامی در این زمینه می‏توانند، آیات ذیل را ملاحظه فرمایند: اعراف / ۸۵ ،۷۳ ،۶۵٫ هود /۸۴ ،۶۱ ،۵۰؛ انبیاء / ۲۵؛ مؤمنون / ۳۲ ،۲۳؛ طه/۱۴٫

[۳] مائده / ۷۲٫

[۴] انبیاء / ۹۲٫

[۵] آل عمران / ۵۱٫

منبع:نرم افزار به سوی حقیقت(حوزه ی علمیه ی اصفهان)

 

 

 

 

به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۱
  1. گرگی :
    04 فوریه 19

    سلام
    بابا ایول

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.